Không công bằng khi phân biệt hai loại cụm thi THPT quốc gia

"Cùng một đề thi, cùng một hướng dẫn chấm, nhưng thí sinh ở hai cụm khác nhau thì kết quả bài thi có giá trị sử dụng khác nhau, là không công bằng", thạc sĩ Lê Thị Ngọc Nhẫn đánh giá về quy chế thi THPT quốc gia 2016.

Trong Quy chế thi THPT quốc gia và tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2016, Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn giữ nguyên quy định thí sinh thi tại cụm do các trường đại học tổ chức thì kết quả vừa được xét tốt nghiệp THPT, vừa được xét tuyển vào đại học, cao đẳng. Riêng thí sinh thi tại các cụm thi do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức thì chỉ được xét công nhận tốt nghiệp THPT. Như vậy, cùng một đề thi và cùng một hướng dẫn chấm, nhưng thí sinh thi ở hai cụm khác nhau thì kết quả bài thi lại có giá trị sử dụng khác nhau. Điều này không đảm bảo tính công bằng trong thi cử.

Nếu lý giải sự khác biệt này là vì các cụm thi do các trường đại học tổ chức luôn nghiêm túc và đáng tin cậy hơn so với các cụm thi do các Sở Giáo dục tổ chức thì có quá định kiến và đủ thuyết phục chưa? Thực tế, nhiều Sở Giáo dục đã tổ chức công tác coi, chấm thi tốt nghiệp THPT rất nghiêm túc. Nếu thực sự có đủ minh chứng khẳng định có sự lỏng lẽo hơn trong công tác coi, chấm thi ở các hội đồng do Sở chủ trì so với các hội đồng do các trường đại học tổ chức thì thay vì ban hành quy định trên, Bộ nên có biện pháp chấn chỉnh, xử lý nghiêm hội đồng vi phạm để đảm bảo công bằng cho thí sinh.

Thí sinh trong kỳ thi THPT quốc gia 2015. Ảnh: Giang Huy.

Nếu vẫn giữ nguyên quy định trên thì sẽ còn tiếp diễn việc các trường THPT vận động học sinh có năng lực học tập hạn chế đăng ký thi ở cụm do Sở Giáo dục tổ chức vì họ nghĩ học sinh sẽ dễ đậu tốt nghiệp hơn và điều đó giúp cho nhà trường giữ vững thành tích. Như thế, có phải chính vì quy định đó mà mọi người có thể nghĩ điều này như là sự ngấm ngầm chấp nhận cho các hội đồng thi của Sở được nới lỏng hơn trong công tác coi thi và nhẹ tay hơn trong chấm thi?

Theo tôi, thay vì ra quy định đó, Bộ nên tăng cường hơn nữa công tác thanh tra các hội đồng coi, chấm thi để đảm bảo sự nghiêm túc đồng đều. Nếu làm được như vậy thì dù thí sinh dự thi ở hội đồng nào cũng có quyền lợi như nhau.

Hiện nay một số tỉnh đã quyết định bỏ hội đồng thi do Sở Giáo dục chủ trì, chỉ tổ chức hội đồng thi do các trường đại học phụ trách để đảm bảo cho thí sinh vừa được quyền xét tốt nghiệp THPT, vừa có quyền đăng ký xét tuyển vào đại học, cao đẳng. Tuy nhiên, để chia sẻ gánh nặng tổ chức cho các trường đại học, thiết nghĩ vẫn nên duy trì các hội đồng thi do các Sở chủ trì vì họ có đủ các nguồn lực cần thiết để đảm bảo tổ chức tốt kỳ thi và có ưu thế hơn so với trường đại học về khả năng tổ chức các địa điểm thi gần nơi sinh sống của thí sinh, giúp cho phụ huynh học sinh giảm bớt gánh nặng chi phí lo cho con em đi thi xa.

Điều duy nhất cần sửa đổi trong quy chế là đảm bảo quyền lợi cho thí sinh ở các hội đồng thi do Sở Giáo dục tổ chức vẫn được đăng ký xét tuyển vào đại học, cao đẳng như thí sinh thi ở các hội đồng do trường đại học chủ trì. Có như thế mới đúng với các nguyên tắc công bằng trong thi cử: cùng một đề thi thì phải có giá trị sử dụng như nhau.

So sánh kỳ thi THPT quốc gia 2015 và 2016. Đồ họa: Việt Chung.

10 đại học tuyển sinh theo nhóm ngăn thí sinh trúng tuyển ảo

Các trưởng tuyển sinh theo nhóm sẽ dùng chung một phần mềm xét tuyển và chỉ xét dựa trên kết quả kỳ thi THPT quốc gia của thí sinh.

Sáng 7/4, Đại học Bách khoa Hà Nội đã họp báo thông tin về đề án tự chủ tuyển sinh theo nhóm trường năm 2016. PGS.TS Trần Văn Tớp, Phó hiệu trưởng cho biết, đến nay có 10 trường tham gia nhóm cùng thực hiện một phương thức xét tuyển chung dựa trên kết quả thi THPT quốc gia.

Đó là các đại học: Bách khoa Hà Nội, Kinh tế Quốc dân, Ngoại thương, Xây dựng, Thủy lợi, Giao thông Vận tải, Mỏ - Địa chất, Công nghiệp Hà Nội, Công nghệ Giao thông Vận tải và Học viện Ngân hàng. Nhóm trên gọi chung là GX và Đại học Bách khoa Hà Nội giữ vai trò chủ trì đề án.

Thí sinh rút hồ sơ đăng ký xét tuyển đợt 1 để nộp sang trường khác khi không còn hy vọng trúng tuyển vào Đại học Bách khoa Hà Nội trong mùa tuyển sinh 2015. Ảnh: Giang Huy.

"Tuyển sinh theo nhóm nhằm giảm thiểu tình trạng trúng tuyển ảo - nỗi ám ảnh của các trường trong mỗi kỳ tuyển sinh, dựa trên việc cả nhóm dùng chung một cơ sở dữ liệu và phần mềm xử lý thông tin đăng ký xét tuyển", ông Tớp nói.

Phương thức tuyển sinh này cũng tạo thêm cơ hội lựa chọn mà không làm giảm quyền lợi của thí sinh khi đăng ký xét tuyển, đồng thời đảm bảo quyền tự chủ của các trường trong việc phân định và xác định chỉ tiêu dự kiến cho từng ngành, nhóm ngành.

Theo ông Tớp, các thành viên trong GX đều bình đẳng như nhau, không phân biệt trường top đầu hay giữa. Đây là nhóm mở, không hạn chế số trường tham gia song phải tuân theo phương thức tuyển sinh và những quy định của đề án. Thời hạn các trường xem xét đăng ký là từ nay đến ngày 22/4. Qua thời điểm này, nhóm sẽ lập Ban chỉ đạo tuyển sinh chỉ thực hiện các khâu kỹ thuật của công tác xét tuyển.

Chỉ xét tuyển dựa trên kết quả thi THPT quốc gia

Các trường tham gia nhóm GX sẽ thực hiện 4 chung: chỉ xét tuyển dựa trên kết quả thi THPT quốc gia; dùng chung phần mềm xét tuyển do Đại học Bách khoa Hà Nội quản lý; áp dụng chung cách tính điểm xét và cách thức xét tuyển giữa các nguyện vọng ngành/nhóm ngành; áp dụng thống nhất chế độ ưu tiên trong tuyển sinh theo quy chế hiện hành. Phương thức này được thực hiện cho xét tuyển đợt 1 và các đợt xét tuyển bổ sung theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục, tùy vào tình hình tuyển sinh của các trường.

Phụ huynh lẫn thí sinh mệt mỏi trong "ma trận" rút - nộp hồ sơ xét tuyển của mùa tuyển sinh 2015. Ảnh: Giang Huy.

Theo phương thức này, thí sinh có thể dùng số nguyện vọng được phép tối đa của từng đợt xét tuyển nhưng phải sắp xếp nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên trong phiếu đăng ký. Phiếu này có mẫu được thiết kế riêng cho nhóm GX. Thí sinh có thể đăng ký xét tuyển vào nhiều trường trong nhóm. Ví dụ trong đợt 1, thí sinh có thể đăng ký xét tuyển vào 2, 3 hoặc 4 trường trong nhóm nhưng mỗi trường không quá 2 nguyện vọng. Thí sinh cũng có thể đăng ký xét tuyển vào một trường trong nhóm và một trường ngoài nhóm GX. Tuy nhiên, nếu thí sinh đã đăng ký xét tuyển vào trường trong nhóm ở đợt 1 hoặc 3 trường trong nhóm ở đợt xét tuyển bổ sung thì không được đăng ký xét tuyển vào trường ngoài nhóm.

Nguyên tắc xét tuyển là nếu thí sinh trúng tuyển theo một nguyện vọng xếp trên thì sẽ không được xét tuyển các nguyện vọng sau nữa. Điểm chuẩn trúng tuyển vào nhóm ngành chỉ căn cứ trên kết quả thi đã quy đổi về điểm xét và chỉ tiêu đã được ấn định, không phân biệt nguyện vọng ghi ở thứ tự nào (1, 2, 3 hay 4) giữa các thí sinh đã đăng ký vào nhóm.

Ông Nguyễn Phong Điền, Trưởng phòng Đào tạo Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, về cơ bản mẫu đăng ký xét tuyển của nhóm GX không khác nhiều so với mẫu của Bộ Giáo dục. Thí sinh có thể tải trên mạng về, tự khai và nộp theo cách hình thức trực tuyến, chuyển phát nhanh hoặc trực tiếp tại trường. Việc đăng ký xét tuyển vào nhóm GX không phức tạp so với xét tuyển vào trường ngoài nhóm nên thí sinh không phải lo ngại.

Ông Trần Văn Nghĩa, Cục phó Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Bộ Giáo dục đào tạo lưu ý về khâu kỹ thuật, nhóm GX phải thống nhất về dữ liệu, không để xảy ra tình trạng mỗi trường một cơ sở dữ liệu gây hỗn loạn thông tin. Đồng thời, mỗi trường phải giữ được tính tự chủ nhất định thì mới đảm bảo được quyền lợi khi tham gia đề án.